De afgelopen jaren liet de winter zich niet onbetuigd al lag het accent toch veelal op flink wat sneeuw. De winter van 2009-2010 werd door mijn goede vriend Harry Geurts van het KNMI terecht als de ‘witter winter’ betiteld. In een winter waarin schaatsliefhebbers geen illusies meer koesterden, ontpopt zich op de weerkaart een luchtdrukverdeling die in jaren niet meer is voorgekomen. Onder regie van een buitengewoon sterk Russisch hogedrukgebied, dat herinneringen oproept aan harde winters uit het verre verleden, wordt in de loop van volgende week gaandeweg steeds koudere lucht aangevoerd. Tijdens de tweede helft van de week komt vanuit Oost-Europa een bel zeer koude (arctisch continentale) lucht dichterbij. De temperatuur zakt dan naar waarden tussen -10 en -15 graden. Strenge vorst dus! Of de kou lang gaat aanhouden is echter onzeker.

Onder invloed van een hoogtelaag (500 hPa-vlak -36º) vielen er vanochtend verspreid over het land nog enkele buien. De middag verliep vrijwel overal droog met regionaal flink wat zon maar onder meer in de Peel bleef lage bewolking en mist hangen. Daardoor werd het op Volkel niet warmer dan 2,8º: even na 17 uur was het daar afgekoeld naar 0,6º. Elders in den lande kwamen De Bilt en Woensdrecht uit op 6,8 en Vlissingen 6,9º. Voorlopig waren dat de laatste relatief hoge maxima!
Vanavond en de komende nacht dringt van het oosten uit koude (vries)lucht ons land binnen. De temperatuur zakt dan op de meeste plaatsen tot enkele graden beneden het vriespunt. Zondagochtend vriest het 2 tot 5 graden. Verder trekken er wolkenvelden van een belegen front over Nederland maar er zijn ook opklaringen. Aanvankelijk komt, met name in Brabant, ook mist voor en om 18 uur meldde Roodeschool lichte sneeuw.

Zondag is er een afwisseling van wolkenvelden en opklaringen. De kans op neerslag is overdag klein. Er waait een matige oost- tot noordoostenwind en de temperatuur komt ’s middags niet of nauwelijks boven nul uit. Onder invloed van een hoogtetrog kan er vanaf zondagavond plaatselijk wat lichte (mot)sneeuw gaan vallen.
Maandagochtend kan het plaatselijk, ondanks de vele wolken, al matig vriezen. Dinsdag en woensdag is het zonnig winterweer met in de nacht en ochtend lichte tot matige vorst en ’s middags maxima net iets onder nul. Er waait dan een matige oostenwind.

weerman Jan Visser, Purmerend, 28 januari 2012, 18 uur

Op de foto: dreigende wolkenluchten boven het Markermeer gistermiddag (bron: Thijs Spijker, Marken).
  

THERMISCHE VOORSPRONG MOSKOU BIJNA VERDAMPT

Een luchtdrukgigant met Siberische allures bevindt zich thans boven het noorden van Europees Rusland. Op verschillende meetpunten stond de barometer vanochtend op ruim 1059 hPa. Verder vriest het daar uiteraard ‘stenen uit de grond’. In de grote houtstad aan de Witte Zee, Archangelsk, wees de thermometer vanochtend een stand aan van -28,8º, Kojnas rapporteerde zowaar -36,0º. Verder in Sint Petersburg -16,5 en in Moskou -19,4º. De thermische voorsprong van ruim 5 graden in de Russische hoofdstad is bijna helemaal verdampt. Het voortschrijdend maandgemiddelde bedraagt tot vandaag -5,5 tegen normaal -6,5º. Archangelsk heeft nog wel even te gaan. Het voortschrijdend januarigemiddelde staat daar op -8,8 tegen normaal -12,8º. Rond 7 januari was het in Archangelsk 12 tot 13 graden te zacht.

OOK IN FINLAND ZEER KOUD

De felle kou doet zich in Noord-Europa hoofdzakelijk gelden in Finland. Oliver Oeckerath meldde mij vanochtend: “De Siberische kou is inmiddels Finland binnengedrongen. Om 9 uur vanochtend vroor het in het noordoosten van het land, in de regio Noord-Österbotten, in Taivalkoski boven een sneeuwdek van 75 cm maar liefst 33 graden. In Kuusamo Kiutaköngäs, waar een halve meter sneeuw ligt, ging het kwik kort na zonsopgang onderuit naar -32,5°. Ook in de Baltische staten heeft het tijdens de afgelopen nacht zeer streng gevroren: het stadje Jögeva in Estland kwam uit op -21,1°, het Letse Aluksne noteerde -20,7° en in Litouwen ging Siauliai met een minimum van -17,4° aan de haal. In het skioord Otepää in het zuidoosten van Estland bedraagt de sneeuwhoogte actueel 39 cm”.

BAROMETERS BOVEN 1060 IN RUSLAND

De barometers boven Noord-Rusland zijn nog niet uitgestegen. Een vanuit Noordwest-Siberië ‘oprukkende cel’ doet het weerglas vanaf dinsdag oplopen tot boven 1060 hPa. De luchtdrukkanjer manifesteert zich ook in de bovenlucht en fungeert zeker niet louter en alleen als een bijwagen van een zich naar het noordoosten uitbouwende hoogterug van het Azorenhoog.
Een omvangrijke koudebel verplaatst zich aan de zuidflank van het hogedrukgebied naar het westen. Dat proces gaat, zoals te doen gebruikelijk in een geblokkeerde luchtdrukverdeling, niet snel. Waar het zenuwcentrum van de koudebel zich rond vrijdag zal bevinden, is nog niet geheel duidelijk. Zeker is dat de atmosfeer dermate koud zal zijn dat de thermometers massaal de grens van -10 zullen onderschrijden. Ik verwacht rond vrijdag in Duitsland minima tot lokaal rond -20, in Polen -25 (in gebieden met sneeuw nog lager) en in het Alpengebied circa -30º. De operationele oplossing van het ECMWF veegt na het weekeinde van 4-5 februari de vloer aan met de winterkou (krachtige westcirculatie). De ‘oper’ heeft echter zo weinig medestanders dat het maar zeer de vraag is of deze optie bewaarheid zal worden. VANAVOND is de OPER opnieuw terug ZEER KOUD!

Op de foto: Tonny Morsink maakte deze opname enkele dagen geleden in Oldenzaal.